Πολιτιστικό Ταξίδι στην πόλη των Χανίων

"Ο επισκέπτης που έρχεται για πρώτη φορά στα Χανιά, εκπλήσσεται από το μεγάλο αριθμό κτιρίων και μνημείων πάνω στα οποία άφησαν τα χνάρια τους η μεγάλη ιστορία και ο πλούσιος πολιτισμός. H παλιά πόλη, πάνω και γύρω από το ύψωμα του Καστελιού, χτισμένη στα ερείπια της μινωικής Κυδωνίας, περιτριγυρίζεται εν μέρει από το βυζαντινό, εν μέρει από το ενετικό τείχος και κατά ένα μέρος από τη θάλασσα.

Ο Μινωικός πολιτισμός άφησε παρακαταθήκη μεγαλοπρεπείς τάφους, ενδιαφέρουσα κεραμική και αντικείμενα διαφόρων περιόδων. Η συμβίωση στην πόλη κατά την Ενετοκρατία και την Τουρκοκρατία ανθρώπων διαφορετικής εθνικότητας, κουλτούρας και θρησκείας (Χριστιανοί Καθολικοί και Ορθόδοξοι, Εβραίοι και Μουσουλμάνοι), χάραξε βαθιά σημάδια και φιλοτέχνησε ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες δημιουργίες."

Στη συνοικία Τοπανάς ο επισκέπτης συναντά, ανάμεσα σε στενά πλακόστρωτα δρομάκια, βενετσιάνικα αρχοντικά με περίτεχνα στολισμένες όψεις και τούρκικα σπίτια με τα ξεπροβάλλοντα σαχνισιά τους. Εκεί βρίσκονται και η οχύρωση Φιρκάς, το ναυτικό μουσείο, η εκκλησία του Σαν Σαλβατόρε των Φρανγκισκανών Μοναχών (15.-17.αι.μ.Χ.) που φιλοξενεί την πρωτοβυζαντινή και βυζαντινή συλλογή των Χανίων, το κτίριο με την συλλογή της ΙΛΑΕΚ και πολλά μαγαζιά που προσφέρουν παραδοσιακά χειροτεχνήματα.
Στην παλιά Εβραϊκή συνοικία, την Οβραϊκή, υπάρχει η συναγωγή, ενώ στην οδό Χάληδων το λαογραφικό μουσείο (Κρητικό σπίτι) και η εκκλησία του Αγ. Φραγκίσκου. Η εκκλησία στεγάζει το αρχαιολογικό μουσείο της πόλης και φυλάσσει θησαυρούς από τη μινωική έως και την ελληνιστική περίοδο.

Απέναντι βρίσκεται ο Μητροπολιτικός ναός των Εισοδείων με τις εξαιρετικής τεχνοτροπίας αγιογραφίες του και παραδίπλα βρίσκονται τα παλιά τουρκικά λουτρά. Στην περιοχή του Συντριβανιού, γύρω από την ομώνυμη πλατεία, υπάρχει το τέμενος του Κιουτσούκ Χασάν (1645) και απέναντί του δεσπόζει η προκυμαία με το βενετσιάνικο φάρο. Λίγο παραπέρα ορθώνονται αγέρωχα στο χρόνο τα 7 από τα 17 νεώρια (14.-16. αι. μ.Χ.). Ξεχωρίζει το Μεγάλο Αρσενάλι, σήμερα συνεδριακός χώρος και αίθουσες εκθέσεων.

Κατά μήκος του λιμανιού μικρά καφέ και εστιατόρια δημιουργούν μια θελκτική ατμόσφαιρα. Πάνω στο λόφο του Καστελιού υπάρχουν ακόμη τμήματα από το παλάτι του ρετόρε και την αυλή του και σ' ένα υπέρθυρο μια επιγραφή θυμίζει την ύπαρξη του βενετσιάνικου αρχείου. Εκεί κοντά βρίσκεται και η ανασκαφή της αρχαίας Κυδωνίας και τα ερείπεια της εκκλησίας της Σάντα Μαρία των Μιράκολι (1615).

Στα Στιβανάδικα, όπου ακόμη γίνεται αισθητός ο ανατολίτικος χαρακτήρας, μπορεί κάποιος να αγοράσει δερμάτινα είδη. Εκεί δίπλα υπάρχει και το κτίριο του «Χρυσοστόμου» και η νέα Δημοτική Πινακοθήκη. Στη Σπλάντζια, την παλιά τουρκογειτονιά, στην πλατεία του πρώην μοναστηριού του Αγ. Νικολάου (1204) με το καμπαναριό και το μιναρέ, βρίσκεται η μικρή αναγεννησιακή εκκλησία του Αγ. Ρόκου (1630). Εκεί κοντά είναι η εκκλησία των Αγ. Αναργύρων (16.αι.μ.Χ.) με τις απερίγραπτης αξίας αγιογραφίες και η Αγ. Αικατερίνη.
Έξω από τα τείχη, ανατολικά της παλιάς πόλης, συναντούμε το Κουμ-Καπί, εκεί όπου τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας οι Βεδουίνοι έκτισαν ένα χωριό. Σήμερα η περιοχή είναι αγαπητός τόπος συνάντησης των νέων. Στη συνοικία Χαλέπα υπάρχουν το παλάτι του Πρίγκηπα Γεωργίου, το σπίτι του Ελευθερίου Βενιζέλου, η Γαλλική Σχολή (1860), η εκκλησία της Αγ. Μαγδαληνής (1903) και η εκκλησία του Ευαγγελισμού.

Από τη νεώτερη εποχή ενδιαφέρον παρουσιάζουν το αρχοντικό «Βίλα Κούνδουρου», κέντρο εικαστικού εργαστηρίου και πολύκεντρου νεολαίας, ο δημοτικός κήπος (1870) με το ρολόι, η Aγορά (1913)-σταυροειδές κτίριο με εκατοντάδες μικρά μαγαζιά, το πάρκο ειρήνης και φιλίας των λαών, το κτιριακό συγκρότημα των Δικαστηρίων και της Νoμαρχίας, το Βενιζέλειο Ωδείο, το ιστορικό Αρχείο, το Πολεμικό Μουσείο και το Μουσείο της Χημείας.

Στις συνοικίες έξω από τα τείχη υπάρχουν πολλά νεοκλασικά κτίρια με ωραιότατους κήπους, όπου ευωδιάζουν τα γιασεμιά, οι βουκαμβίλιες και τα τριαντάφυλλα. Στα σύνορα της πόλης με το Ακρωτήρι βρίσκονται οι τάφοι των Ελευθερίου και Σοφοκλή Βενιζέλου.

Η πόλη των Χανίων, η πρώτη πρωτεύουσα της Κρήτης, κράτησε σχεδόν ανέπαφη την ιστορική παρακαταθήκη τόσο πολλών αιώνων. Η ατμόσφαιρά της τράβηξε κοντά της επιστήμονες, φιλόσοφους, ποιητές και καλλιτέχνες διαφορετικής προέλευσης κι έτσι μετουσιώθηκε σε κέντρο πολιτισμού.

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

  • Μάρτιος: Αποκριάτικα Καρναβάλια σε Χανιά, Σούδα, Παλαιόχωρα, Καλύβες, Βατόλακο.
  • Μάιος: το δεύτερο δεκαπενθήμερο, εορτασμός της Μάχης της Κρήτης. Περιλαμβάνει εκδηλώσεις μνήμης προς τους πεσόντες και διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις.
  • Κάθε Μάιο: «Κορήσια» -Αθλητικοί Αγώνες Canoe kayak στη λίμνη Κουρνά
  • Αρχές Καλοκαιριού: «ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΑ» Διεθνείς αγώνες στίβου στο Εθνικό Στάδιο Χανίων.
  • "Μάιος - Σεητέμβριος: Αθλητικές εκδηλώσεις στο Δήμο Νέας Κυδωνίας οι οποίες περιλαμβάνουν αγώνες Beach Volley, Beach Soccer, Beach Handball & ρακέτας."
  • Ιούλιος Αύγουστος ΣεπτέμΒριoς: Πολιτιστικό καλοκαίρι Δήμου Χανίων. Περιλαμβάνει μουσικές και θεατρικές παραστάσεις στο θέατρο της Ανατολικής Τάφρου, στον Κήπο, στο Βενιζέλειο Ωδείο, στο Πάρκο Ειρήνης και Φιλίας και παράλληλες εκδηλώσεις σε διάφορες συνοικίες της πόλης. Πολιτιστικό καλοκαίρι διοργανώσουν επίσης οι δήμοι Κισσάμου, Νέας Κυδωνίας, Πελεκάνου και Γεωργιούπολης.
  • Ιούνιος: Γιορτή Κερασιού στα Καράνρυ.
  • "24 Ιουνίου: γιορτή Αγίου Ιωάννου του Κλήδωνα στο Φρε, στο Ακρωτήρι, στα
  • Περιβόλια, Θέρισσο, Βαμβακόπουλο."
  • "21-28 Ιουλίου: Ελαφονήσια – Δήμος Ινναχωρίου. Περιλαμβάνουν επιμνημόσυνη δέηση στο μνημείο του Ελαφονησίου, Αθλητικούς Αγώνες Θεατρική Παράσταση, γιορτή προς τιμή των γερόντων και παραδοσιακό κέρασμα."
  • 26 Ιουλίου: Σύλλογος Προρβολής Κισάμου “Η Γραμπούσα” Προσκυνηματική εκδρομή από το λιμάνι της Κισάμου στον Μπάλο και το νησί της Γραμπούσας.
  • 30-31 Ιουλίου: Γιορτή Κρασιού στις Βούβες.
  • Πρώτη Κυριακή Αυγούστου: Ευλογία Καρπών της γης στη Μονή Μιχαήλ Αρχαγγέλου (Ροτόντα) Κάτω Επισκοπή.
  • Ιούλιος: Γιορτή Καλιτσουνιού στην Κάντανο.
  • Ιούλιος: Ναυτική Εβδομάδα στο Δήμο Χανίων στο Παλαιό Λιμάνι και κάθε δεύτερο χρόνο στην Παλαιόχωρα και στην Γεωργιούπολη.
  • "5-12 Αυγούστου: Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανίων - Αγροτικός Αύγουστος 2005.
  • 7η Έκθεση Κρητικών προϊόντων ποιότητας. Νεώρια Χανίων, 19:30 - 23:30"
  • 18 Αυγούστου: Γιορτή Λαϊνας (στάμνας) στα Νοχιά.
  • 20 Αυγούστου: Γιορτή Μελιού στο Δημ. Δ/σμα Αφράτων.
  • Σεπτέμβριος: Γιορτή Σαρδέλας στην Σούδα και τη Νέα Χώρα.
  • 27 Σεπτεμβρίου: Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού Εορταστικές εκδηλώσεις στο παλιό λιμάνι των Χανίων.
  • Τέλος Οκτωβρίου ή αρχές Νοεμβρίου: γιορτή Κάστανου στον Πρασέ και στο Έλος.
  • Νοέμβριος: Γιορτή Τσικουδιάς στα, Νεώρια Χανίων, Λουτράκι Κυδωνίας, Κάντανο, Λίμνη Πλατανιά.
  • 31 Δεκεμβρίου 1 Ιανουαρίου: Εορταστική υποδοχή του νέου χρόνου στην Πλατεία της Αγοράς από το Δήμο Χανίων.

 

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

  • Μεγάλη Εβδομάδα: σ' όλο το νομό γιορτάζονται με ευλάβεια τα Άγια Πάθη και ανήμερα του Πάσχα διοργανώνονται γιορτές με σουβλιστά αρνιά, κρασί και χορό.
  • 23 Απριλίου ή την επομένη του Πάσχα: εορτή του Αγίου Γεωργίου: στο Δ.Δ. Βρυσών, στα Νέα Ρούματα, στον Καλόγερο Στροβλών, Ψαθογιάννο, Καμπανό, Πλατανιά και στην Ασή Γωνιά. Στην Ασή Γωνιά, μάλιστα, οι βοσκοί της περιοχής κατεβάζουν τα κοπάδια τους για αγιασμό και προσφέρεται γάλα και κρέας με πιλάφι στους παρευρισκόμενους.
  • 8 Ιουνίου: Αγ. Θεοδώρων: στο νησάκι Θοδωρού
  • 6 Αυγούστου: Μεταμόρφωση του Σωτήρος: στις Καλύβες, Ξηροστέρνι, Κεφάλα Δ. Βάμου, Δ.Δ. Τζιτζιφέ «του Χριστού της Βρύσης» Βουκολιές, Μάλεμε, Κακόπετρο, Πλεμενιανά.
  • 15 Αυγούστου: Κοίμησης Θεοτόκου: Στο Κολυμπάρι, Χρυσοσκαλίτισσα, Πλατανιά, Θέρισσο, Παλαιά Ρούματα, Κεφαλά, Πεμόνια, Μεσκλά, Λουτράκι, Ορθούνι, Λικοτιναρά, Εξώπολη.
  • 24 Αυγούστου: Αγ. Φανουρίου: στις Βρύσες Αποκορώνου στον Κυπάρισσο, στα Ραπανιανά
  • "29 Αυγούστου: Αγίου Ιωάννου Ρηγολόγου: στην τοποθεσία Γκιώνα Ροδωπού,
  • Μανολιόπουλο, Κουρνάς."
  • 14 Σεπτεμβρίου: Τιμίου Σταυρού: Αλικιανό, Ξαμουδοχώρι, Βαρύπετρο, Ταυρωνίτη.
  • 15 Σεπτεμβρίου: Αγ. Νικήτα: στο Φραγκοκάστελλο με την διοργάνωση Ιππικών, και Αθλητικών Αγώνων.
  • 21 Νοεμβρίου: Εισόδια Θεοτόκου: στη Μητρόπολη Χανίων
  • 6 Δεκεμβρίου: Αγίου Νικολάου: στο νησάκι Σούδα, Σπλάντζια..
  • 12 Δεκεμβρίου: Αγίου Σπυρίδωνος: στη Μητρόπολη Κισάμου.
  • 24 Δεκεμβρίου: Νύχτα Χριστουγέννων: Αναπαράσταση της γέννησης του Χριστού Στα σπήλαια Τοπολίων και Μαραθοκεφάλας.

 

ΠΑΡΑΔΟΣΗ

"Τα Χανιά διακρίνονται από μια εξαιρετικά πλούσια πολιτιστική παράδοση. Η κρητική λαϊκή παράδοση αποτυπώνεται ιδιαίτερα στην τέχνη (σε υφαντά, σεβρέδες, χαλιά πετσέτες κ.λ.π) που εκφράζει την αίσθηση της ομορφιάς και της καλλιτεχνικής διάθεσης των κατοίκων των Χανίων. Απλές γυναίκες χωριών, αλλά και συνεταιριστικές οργανώσεις κατασκευάζουν κεντητά από μετάξι ή μαλλί. Στα Χανιά μπορείτε να βρείτε μοναδικά χειροτεχνήματα από γυαλί, ξύλο και μέταλλο, καθώς και εργαστήρια με είδη κεραμικής, ξυλογλυπτικής καθώς και μεταλλουργίας.
Ιδιόμορφη επίσης είναι η τέχνη της παραγωγής των στιβανιών στην οδό Σκρύδλοφ στα Χανιά. Χαρακτηριστικά είναι και τα κρητικά μαχαίρια με τα ευρηματικά τετράστιχα.
Ο επισκέπτης έχει πολλές ευκαιρίες να εμπλουτίσει το ταξίδι του, παρακολουθώντας τις πολυποίκιλες πολιτιστικές εκδηλώσεις, που πραγματοποιούνται σε κάθε περιοχή της χώρας, να συμμετάσχει στα δρώμενα, τα οποία συνδέονται με γοητευτικά έθιμα και να γνωρίσει άγνωστες αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες πτυχές της κρητικής λαϊκής κληρονομιάς."

Το Κρητικό Μαχαίρι
Το τυπικό Κρητικό μαχαίρι με τη μορφή την οποία διατήρησε μέχρι την εποχή μας, γεννήθηκε κατά τα τέλη του 18ου αιώνα κι έχει σχήμα που θυμίζει "σαΐτα". Το χαρακτηριστικό του σχήμα υιοθετήθηκε μ' ενθουσιασμό από τους Κρητικούς και αντιστάθηκε στο πέρασμα του χρόνου.
Φωτιά, αμόνι, ατσάλι, σφυρί, πένσες με μακρύς βραχίονες και η δεξιοτεχνία του μαχαιροποιού είναι τα απαραίτητα στοιχεία για την κατασκευή του Κρητικού μαχαιριού. Η ατσάλινη λεπίδα του είναι γεροδεμένη κι έχει μία μόνο κόψη, ενώ η αντίθετη προς την κόψη πλευρά, η "ράχη" του μαχαιριού, είναι επίπεδη, ισχυροποιημένη προς τη βάση της και λεπταίνει σταδιακά όσο πλησιάζει προς την άκρη για να καταλήξει σε μία οξύτατη αιχμή.

Το σχήμα της λεπίδας είναι ευθύ, η πλευρά της κόψης λίγο πριν το τέλος της λεπίδας γίνεται έντονα κυρτή και καταλήγει στην αιχμή, η οποία έχει μια ελαφριά κλίση προς τα επάνω. Το μήκος της λεπίδας ποικίλει. Κατά τα μέσα του 19ου αιώνα οι Κρητικοί μαχαιροποιοί κατασκεύαζαν υπερμεγέθη μαχαίρια, το μήκος των οποίων έφτανε μέχρι και τα 0,80 εκ. του μέτρου. Οι τεράστιες αυτές μαχαίρες μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και ως σπάθες.

Η κατασκευαστική ιδιομορφία της αιχμής του Κρητικού μαχαιριού, έχει ως αποτέλεσμα να του προσδίνει μεγάλη διατρητική ικανότητα.
Η λαβή του Κρητικού μαχαιριού ονομάζεται "μανίκα". Το σχήμα της είναι ποικιλόμορφο. Τρεις όμως είναι οι επικρατέστεροι τύποι. Στον έναν το τελείωμα της λαβής θυμίζει ράμφος πουλιού, στον άλλον η λαβή έχει το τελείωμα που είχαν τα ναυτικά γιαταγάνια το 18ο και 19ο αιώνα και στον τρίτο, τον κλασικό Κρητικό τύπο, το τελείωμα της λαβής σχηματίζει " V ".
Αυτό το σχήμα " V " της λαβής είναι το πλέον διαδεδομένο κι εμφανίζεται μόνο στα Κρητικά μαχαίρια, χαρίζοντας τους τυπολογικά μια σχηματική μοναδικότητα, αφού σε κανέναν άλλον τόπο πάνω στον πλανήτη δεν κατασκευάζουν μαχαίρια με τέτοια λαβή.

Η ιδιόμορφη αυτή λαβή είναι κατασκευασμένη πάντοτε από ζωική ύλη, κέρατο ή κόκαλο, ενώ στα πολυτελέστερα από τα Κρητικά μαχαίρια είναι κατασκευασμένη από ελεφαντόδοντο. Όσες λαβές δεν είναι φιλοτεχνημένες από το πολύτιμο αυτό υλικό, είναι κατασκευασμένες από λευκό κόκαλο, προερχόμενο κυρίως από βοδινά πόδια, το οποίο οι μαχαιροποιοί και σήμερα ακόμη, βράζουν με νερό, στάχτη και ασβέστη για πέντε περίπου ώρες, ακριβώς όπως έκαναν και πριν δύο αιώνες, για ν' αποκτήσει μία λαμπερή λευκότητα κι ύστερα το λειαίνουν πριν το χρησιμοποιήσουν.

Σπανιότερα όμως τα μαχαίρια είχαν σκουρόχρωμες λαβές, κατασκευασμένες από κέρατο. Τα πολυάριθμα κοπάδια αιγοπροβάτων της Κρήτης και τα γεροδεμένα κέρατα των βουβαλιών της, προσφέρουν ακόμη και σήμερα άφθονη την πρώτη ύλη για τις κεράτινες λαβές των μαχαιριών, ενώ σπανιότερα συναντώνται λαβές ακόμη και από τα κέρατα των αγριοκάτσικων του νησιού, περισσότερο γνωστών ως κρι - κρι.

Τα πλέον γερά και ανθεκτικά για λαβές κέρατα, είναι εκείνα του κριαριού και του τράγου. Από τα κριαρίσια προτιμούν τα "χρυσαφένια με νερά", ενώ τα βουβαλίσια κέρατα είναι περισσότερο στιλπνά και λαμπερά, αλλά υπόκεινται σε φθορά ταχύτερα απ' ότι τα τραγίσια κέρατα.

Τα μαχαίρια με τις σκουρόχρωμες κεράτινες λαβές ονομάζονται "μαυρομάνικα". Κάθε ένα κόκαλο ή κέρατο αρκεί για μία μόνο λαβή.
Μεγάλη αισθητκή αξία παρουσιάζουν τα αργυρά "φουκάρια", οι θήκες των "ασημωτών" μαχαιριών. Τα αντικείμενα αυτά συγκεντρώνουν επάνω τους τη ξεχωριστή αρτιότητα της τέχνης των Κρητικών αργυροχόων, καθώς και την ιδιόμορφη καλλιτεχνική τους έκφραση, η οποία εκδηλώνεται έντονα και εκφραστικά πάνω στις κυλινδρικές επιφάνειες των αργυρών θηκών των μαχαιριών.

Μαχαιράδες και Μαχαιράδικα στην πόλη των Χανίων
"Αναπόσπαστο κομμάτι της Κρητικής φορεσιάς αλλά και της ενσυνείδητης υπόστασης του Κρητικού, το μαχαίρι υπήρξε ένα αγαπημένο αντικείμενο, όχι μόνο σαν χρήσιμο εργαλείο, αλλά και ως τιμημένο όπλο στις δύσκολές ώρες της Κρήτης.

Από τη Μινωϊκή εποχή το μαχαίρι ήταν σύμβολο ανδρείας και η χρήση του δεν διέφερε και πολύ από τη μεταγενέστερη και σύγχρονη. Αποδείξεις για αυτό, τα ευρήματα κατά τις ανασκαφές σε όλο το Νησί, τόσο αυτούσια, όσο και ενσωματωμένα σε ειδώλια, όπως το γνωστό ειδώλιο από τη Σητεία, με το «φάσγανο» στη μέση. "
Υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες για τη χρησιμοποίησή του μαχαιριού για πολεμικούς σκοπούς και στο Μεσαίωνα, ειδικά στην Επανάσταση των Ψαρομηλίγκων, το 14ο αιώνα.
Την εποχή της Βενετοκρατίας ακόμη υπήρχαν μαχαιράδικα στο Ηράκλειο, ενώ από την εποχή της Τουρκοκρατίας, μετά το 1669 δηλαδή η τέχνη της κατασκευής των μαχαιριών ανθεί και στα Χανιά. Οι πρώτοι τεχνίτες ήταν τούρκοι, γρήγορα όμως εμφανίσθηκαν και Κρητικοί τεχνίτες που ειδικεύθηκαν και δημιούργησαν εξαιρετικά δείγματα της τέχνης τους.
Τόσο στο Ηράκλειο, όσο και στα Χανιά οι γειτονιές που μαζεύτηκαν και δούλευαν οι μαχαιροποιοί ονομάστηκαν Μπιτσαξίδικα - από τη λέξη «μπιτσάκ», ένα είδος μαχαιριού της Μέσης Ανατολής.

Στα Χανιά άλλωστε υπήρχαν οι γειτονιές και οι δρόμοι με τους διάφορους τεχνίτες, των οποίων οι ειδικότητες είχαν δώσει και τις ανάλογες ονομασίες στις περιοχές : Μπιτσαξίδικα, Παπλωματάδικα, Στιβανάδικα, Σχοινοπλοκάδικα, Ντερμιτζίδικα - ονομασίες που (εκτός ελαχίστων) έχουν πια σχεδόν ξεχαστεί.

"Οι Χανιώτες μαχαιράδες εγκαταστάθηκαν ακριβώς δίπλα στο βυζαντινό τείχος, στη μικρή τάφρο που χώριζε παλιαότερα το Καστέλλι από την υπόλοιπη πόλη η οποία προφανώς είχε διατηρηθεί και κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας.

Τα δύο επίπεδα του δρόμου πριν τους Γερμανικούς βομβαρδισμούς έφθαναν μέχρι την οδό Δασκαλογιάννη. Μέχρι τη δεκαετία του 1960 σωζόταν ακόμη η ανατολική πύλη του τείχους, έχουμε μάλιστα απεικονίσεις των πυλών αυτών τόσο στα αντολικά του καστελιού, όσο και στα δυτικά. Κάποια κτίρια που ανεγέρθηκαν επί τουρκοκρατίας πάνω στο τείχος ή γύρω από αυτό, υφίστανται ακόμη.

Τα κτίρια που χτίστηκαν στην μικρή τάφρο, έγιναν κατοικίες ή εργαστήρια των μαχαιροποιών και από τις δυο πλευρές του δρόμου που άρχιζε από το Συντριβάνι, τέμνονταν από τη σημερινή οδό Δασκαλογιάννη και συνέχιζε μέχρι σχεδόν τη Σαμπιονέρα, την Πύλη της ΄Αμμου."
Σώθηκαν χαρτογραφήσεις και σχέδια του τείχους κι οι αρχαιολόγοι ξέρουν πια τη διαχρονική διαδρομή του στον ιστό της πόλης. Σε τακτά διαστήματα έγιναν πολλές προσπάθειες να αναδειχθεί, με απαλλοτριώσεις των κτισμάτων, που, αγκαλιασμένα μαζί του, πολλές φορές σε άσχημη κατάσταση, αρνούνταν να το εγκαταλείψουν. Μαγαζιά γνωστά μεταφέρθηκαν, άλλα έκλεισαν τον κύκλο τους και σταμάτησαν τη λειτουργία τους, κατοικίες που στέγασαν ζωές ολόκληρες έμειναν σιωπηλές κι άδειες. Επισκευές από καιρού εις καιρόν, κράτησαν το τείχος, όσο είχε απομείνει, σαν χαρακτηριστικό σημείο των σημερινών οδών Καραολή - Δημητρίου και Ιωσήφ Σήφακα.

"Τιμημένα μαχαίρια σαν του σπουδαίου αγωνιστή Σήφακα στόλιζαν τη μέση των γενναίων παλληκαριών, έτοιμα να χρησιμοποιηθούν κάθε δύσκολη ώρα. Κι είχαν πολλά ονόματα, ανάλογα με το σχήμα, το μέγεθος, τον τύπο τους και την εποχή της κατασκευής τους: Το βενετσιάνικο «μπουνιάλο» για τη μέση του ντελικανή και το «ασημομπουνιαλάκι» για τη δαχτυλιδένια μέση της Κρητικοπούλας.

Συνήθως το μαχαίρι αυτό το γυναικείο και κομψότατο, ήταν δώρο από το μνηστήρα της κοπέλας κι έστελνε συγκεκριμένα μηνύματα: Με αυτό θα πλήρωνε η περήφανη κόρη όποιον τολμούσε να σηκώσει τα μάτια πάνω της και να την προσβάλει, αλλά και αυτό θα ήταν η τιμωρία της αν πρόδιδε την υπόσχεσή της στο μέλλοντα σύζυγό της."

Μετά την τουρκική κατάκτηση, το «μπουνιάλο» των παλληκαριών έγινε ο «μπασαλής». Το όνομα προερχόταν από την τουρκική ρίζα «μπας» που σημαίνει ανώτερος, πρώτος, καλύτερος.
Με μεράκι και επιτηδιότητα, οι μαχαιράδες τιθάσσευαν το σκληρό μέταλλο, του έδιναν μορφή και σχήμα, έφταχναν λαβές από κέρατο, κόκκαλο, ελεφαντόδοντο, και τα περίφημα φουκάρια, είτε από ξύλο σκεπασμένα με δέρμα, είτε περίτεχνα ασημένια, με σκαλισμένες παραστάσεις διάφορες, φτιαγμένα με επιμονή κι επιδεξιότητα, κυριολεκτικά μικρά αριστουργήματα τέχνης και τεχνικής.

Χανιώτες μαχαιράδες που άφησαν εποχή ήταν ο Νικόλαος Σκουντριδάκης, ο Θεοχάρης Αντωνιάδης, ο Πέτρος Τερεζάκης, ο Ηρακλής Σκαλιδάκης, ο Πέτρος Σπανουδάκης, ο Κώστας Παντελίδης κι ο Μανώλης Σπανουδάκης - ο τελευταίος μάλιστα είχε παραγγελίες από την Ελληνική Πολιτεία κατά το Μεσοπόλεμο και τα ασημομάχαιρά του δίνονταν ως δώρα σε προσωπικότητες της εποχής.

Σιγά σιγά οι εγχάρακτες παραστάσεις και διακοσμήσεις στις λεπίδες των μαχαιριών, έδωσαν τη θέση τους σ' ένα σχέδιο της Κρήτης, σε μερικές περιπτώσεις τα αρχικά ή το όνομα του μαχαιροποιού και μια μαντινάδα, έμπνευση του κατασκευαστή ή επιθυμία του αγοραστή του μαχαιριού, ανάλογα με το σκοπό για τον οποίο το αγόραζε. Οι μαντινάδες μπορεί να είχαν ως θέμα, μεταξύ άλλων, τη γενναιότητα, την ομορφιά, την εκδίκηση, τον έρωτα.
Μετά τόσα χρόνια αγώνων που τα Κρητικά μαχαίρια επετέλεσαν το σκοπό τους στα δίσεκτα χρόνια της δουλείας, στους καιρούς της ειρήνης κατέληξαν να είναι πολύτιμα δώρα και δείγματα φιλίας και εκτίμησης.

Η φήμη του Κρητικού μαχαιριού πέρασε τα σύνορα του Νησιού, έφτασε όχι μόνο στην υπόλοιπη Ελλάδα αλλά και σε πολύ μακρινές χώρες του εξωτερικού. ΄Όμως παρά τη μεγάλη ζήτηση, οι μαχαιράδες άρχισαν να χάνονται σιγά σιγά κι έσβησαν τα εφτά καμίνια που άναβαν άλλοτε στα Μπιτσαξίδικα. Οι παλαιότεροι γιατί αποσύρονταν μετά τόσα χρόνια σκληρής δουλειάς κι άλλοι γιατί έφευγαν για το μεγάλο ταξίδι χωρίς να αφήσουν μαθητές ειδικευμένους που θα συνέχιζαν το έργο τους.

Τα Μαχαιράδικα δεν ακούγονται πια σαν Μπιτσαξίδικα κι αναπόφευκτα η κατασκευή του Κρητικού μαχαιριού έχει μπει πια στο ρυθμό της βιομηχανοποίησης και της μαζικής παραγωγής. Ευχής έργον είναι ότι υπάρχουν, έστω λίγοι, νεότεροι τεχνίτες που κράτησαν στην καρδιά τους την τέχνη και το μεράκι της κατασκευής του χειροποίητου και παραδοσιακού Κρητικού μαχαιριού και δουλεύουν με τις τεχνικές και τα μέσα που απαιτεί η παράδοση και η γνησιότητα ενός συμβόλου.

Η οδός Σήφακα ήταν και παραμένει ο διαχρονικός δρόμος των μαχαιράδων στην ιστορία της πόλης. Και παρά το γεγονός ότι τώρα πια και σε πολλές περιπτώσεις, το Κρητικό μαχαίρι έχει γίνει ένα προσφιλές ενθύμιο εύθυμων και ξεγνοιαστων διακοπών Ελλήνων και ξένων επισκεπτών του τόπου μας, παραμένει στις καρδιές εμάς των ντόπιων, σαν ένα αντικείμενο ιερό και τιμημένο.
Στιβανάδικα

Τα Στιβανάδικα, στην οδό Σρύδλωφ, δυτικά της Δημοτικής Αγοράς, δίνουν την αίσθηση του παζαριού, με την έντονη μυρωδιά του δέρματος και τα πολύχρωμα είδη Κρητικής λαϊκής τέχνης που πωλούνται εδώ.

Παλαιότερα ήταν αμιγώς ο δρόμος των στιβανάδων, δηλ. των κατασκευαστών των Κρητικών στιβανιών (μπότες), αναπόσπαστου τμήματος της Κρητικής ανδρικής φορεσιάς. Σήμερα μπορεί κανείς να αγοράσει ντόπια δερμάτινα είδη αλλά και πλήθος άλλων αναμνηστικών από την επίσκεψή του στην πόλη.
Στην είσοδο της οδού Σκρύδλωφ υπάρχουν τα ερείπια ενός παλιού Ενετικού τείχους, το οποίο επεκτείνεται προς νότον πίσω από τα μαγαζιά, κατά μήκος της οδού Χάληδων, αλλά τα μαγαζιά της οδού Χατζημιχάλη Γιάνναρη εμποδίζουν τη θέα του.