Σάσσαλος - Μάκρωνας (Φαράγγι Χαλασέ)

Διάρκεια πεζοπορίας: 3-4 ώρες
Βαθμός δυσκολίας: μέτριο, με μερικά σημεία όχι εμφανή
Ο Σάσσαλος βρίσκεται σε απόσταση 55 περίπου χιλιομέτρων από τα Χανιά. Αφήνοντας πίσω το Κολυμπάρι περνάμε από τη Σπηλιά, όπου υπάρχει το εκκλησάκι του Αγ Ιωάννη του Ερημίτη μέσα σε ένα σπήλαιο - εξ ου και το όνομα του χωριού, και την Επισκοπή, όπου κατά την βυζαντινή περίοδο βρισκόταν η έδρα της τοπικής Επισκοπής.
Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, γνωστή ως Ροτόντα, αποτελεί δείγμα μοναδικής αρχιτεκτονικής. Ορατά είναι ακόμη τμήματα του ψηφιδωτού αλλά και τοιχογραφίες διαφόρων περιόδων. Συνεχίζοντας στην κύρια οδό διασχίζουμε τα γραφικά χωριά Άστρικας και Δελιανά, όπου παραδοσιακά αγροτόσπιτα και μια ανεξάντλητη φύση συνθέτουν μαγευτικές εικόνες. Ανηφορίζουμε για τα Τρία Αλώνια και στρίβουμε για τη Μαλάθυρο μέσα από ελαιώνες και αμπέλια. Αμέσως μετά τα τελευταία σπίτια της Μαλαθύρου το τοπίο μας προκαλεί δέος. Τεράστιοι βράχοι, ένα βαθύ φαράγγι και ένας εντυπωσιακός χαλασές (κρημνός με πολύ σαθρό πέτρωμα).
Το φαράγγι του Χαλασέ ή φαράγγι του Σασσάλου, αποτελεί προστατευόμενη περιοχή του προγράμματος NATURA 2000. Συνεχίζουμε μέχρι το πανέμορφο χωριό του Σασσάλου που μοιάζει ξεχασμένο από τον χρόνο. Αναζητήστε τον παλιό νερόμυλο μέσα στις καστανιές και δοκιμάστε μια τσικουδιά στα λιτά καφενεία. Η πεζοπορική διαδρομή αρχίζει παράλληλα με την κοίτη του ποταμού στην αρχή της κοιλάδας του Σασσάλου και κατηφορίζει προς τα βόρεια. Η διάβαση δεν είναι πάντα εύκολη, τα περάσματα συχνά χάνονται και πρέπει κανείς να πηγαίνει μία δεξιά και μία αριστερά από την κοίτη. Η ανέπαφη φύση αποζημιώνει τον περιηγητή για τον κόπο του. Τεράστια πλατάνια χαρίζουν δροσιά και οι πικροδάφνες δίνουν χρώμα στη διαδρομή μας. Έπειτα από αρκετή ώρα αντικρίζουμε μπροστά μας ένα τούνελ σμιλευμένο από το νερό, τόσο ψηλό που άνετα το περνάει κανείς. Κάποια στιγμή θα βρούμε μπροστά μας ένα συρματόπλεγμα. Αναζητήστε την πόρτα και συνεχίστε την διαδρομή προς βορρά δίπλα στο ποτάμι. Περνώντας τα στενά σημεία του φαραγγιού υπάρχει η δυνατότητα να ανηφορίσει κανείς για Μαλάθυρο, ή να συνεχίσει για τα χωριά Μάκρωνα και Βουλγάρω.

Φαράγγι Πολυρρήνιας

Διάρκεια πεζοπορίας: 3 ώρες
Σήμανση μονοπατιού: άσπρο φόντο, πράσινο τετράγωνο
Βαθμός δυσκολίας: βατή διαδρομή, στην αρχή λίγο δύσκολη κατηφοριά.

Δεν υπάρχει πόσιμο νερό. Η διαδρομή που περιγράφουμε έχει ως αφετηρία το χωριό Σηρικάρι, όπου έχουμε φτάσει από τις Καλάθενες. Δύο χιλιόμετρα πριν από το Σηρικάρι, στο δεξιό μέρος του δρόμου, υπάρχει μια πολύ μεγάλη εκκλησία. Από εκεί αρχίζει το κατηφορικό μονοπάτι, στην αρχή με μεγάλη κλίση.
Σε 30 λεπτά φθάνουμε στην κοίτη του ποταμού. Το περπάτημα παράλληλα στην κοίτη είναι εύκολο και σε πολλά σημεία κάτω από πλατάνια. Περίπου στη μέση της διαδρομής ακολουθούμε για 200 μ. την παράκαμψη που ανηφορίζει από την κοίτη του ποταμού κι αυτό γιατί από εκεί είναι πιο βατή η πορεία μας. Στη συνέχεια «ξαναπέφτουμε» στην κοίτη, περνάμε το διαμορφωμένο χώρο ξεκούρασης με ξύλινα παγκάκια και συνεχίζουμε για τη μικρή πέτρινη γέφυρα, στην οποία φθάνουμε έχοντας περπατήσει ήδη 2,5 ώρες από την αφετηρία. Μετά τη γέφυρα βγαίνουμε στο δρόμο και έπειτα από 1200 μέτρα έντονης ανηφόρας καταλήγουμε στην πλατεία της Πολυρρήνιας (ο δρόμος είναι ασφαλτοστρωμένος).

Αγία Ρουμέλη - Άγιος Ιωάννης

Διάρκεια διαδρομής: 4-5 ώρες
Βαθμός δυσκολίας: εύκολο ανηφορικό μονοπάτι

H διαδρομή αυτή συνδυάζει πραγματικά πολλά μοναδικά στοιχεία. Είναι σαν μια «συμπυκνωμένη δόση» Κρήτης. Αν έχετε περάσει το Φαράγγι της Σαμαριάς, μπορείτε να διανυκτερεύσετε στην Αγία Ρουμέλη, η οποία μεταμορφώνεται σε ένα ήρεμο μαγικό παραθαλάσσιο χωριό, μόλις οι ορδές των τουριστών πάρουν το τελευταίο καραβάκι για Σφακιά.
"Αν έχετε δυνάμεις αποτολμήστε μια μικρή βόλτα στο ενετικό κάστρο το οποίο βρίσκεται πάνω από το χωριό με θέα το απέραντο γαλάζιο του Λιβυκού. Δοκιμάστε τις παραδοσιακές γεύσεις στις ταβέρνες και κοιμηθείτε νωρίς, αν φυσικά μπορέσετε…Οι τσικουδιές, …συγνώμη οι πειρασμοί και οι καλές παρέες είναι πολλές.
Νωρίς το πρωί πάρτε νερό για την υπόλοιπη ημέρα και ακολουθήστε ανατολική πορεία δίπλα στην θάλασσα. Στον ποταμό του χωριού, ο οποίος κατεβαίνει μέσα από το φαράγγι θα δείτε ένα πανέμορφο ενετικό γεφύρι. Συνεχίστε παραλιακά στο εμφανές και σηματοδοτημένο μονοπάτι του Ε4. Μαγευτικές παραλίες και μικροί κόλποι θα ομορφαίνουν συνεχώς την πορεία σας και σύντομα θα φτάσετε στην παραλία με τους αμμόλοφους αριστερά σας, εκεί όπου καταλήγει το φαράγγι της Ελιγιάς. Συνεχίστε παραλιακά μέχρι την εκκλησία του Αποστόλου Παύλου – από τις παλαιότερες του νομού. Λέγεται ότι εδώ άραξε, λόγω τρικυμίας, το καράβι το οποίο μετέφερε τον Απόστολο Παύλο στην Ρώμη και εις ανάμνηση του γεγονότος έκτισαν οι ντόπιοι αργότερα το πανέμορφο εκκλησάκι."

Τρεχούμενο νερό υπάρχει συνήθως εδώ δίπλα, πάνω στην παραλία, καθώς τα νερά από τα Λευκά Όρη καταλήγουν από υπόγειες διαδρομές στην θάλασσα. Ακολουθώντας το μονοπάτι μέσα από το πευκοδάσος και πάντα λίγο ψηλότερα από την θάλασσα θα δείτε μετά από ώρα πινακίδα για το μονοπάτι αριστερά, το οποίο ανηφορίζει για το πανέμορφο χωριό Αγ. Ιωάννης. Το μονοπάτι γίνεται αργότερα περίτεχνο καλντερίμι και στριφογυρίζει την απότομη πλαγιά ξεκορφίζοντας με 500 περίπου μέτρα υψομετρική διαφορά, δύο ώρες αργότερα. Η μαγευτική θέα αποζημιώνει για την ανηφορική διαδρομή, καθώς κοιτώντας προς τα κάτω βλέπουμε το δάσος, το Λιβυκό πέλαγος, την παραλία με τον Άγιο Παύλο και στο βάθος την Αγία Ρουμέλη. Ακολουθώντας το μονοπάτι, πάντα με ανηφορική πορεία μέσα στο δάσος, θα βρεθείτε περίπου μία ώρα αργότερα στο χωριό, όπου υπάρχει ένας μικρός παραδοσιακός ξενώνας. Την επόμενη μέρα μπορείτε να πάρετε τον δρόμο για την Αράδαινα, όπου πάνω από το φαράγγι υπάρχει εντυπωσιακή γέφυρα από την οποία γίνονται άλματα Bungee Jumping. Πρόκειται για τα ψηλότερα άλματα από γέφυρα στην Ευρώπη, με πτώση 138 μέτρων. Από το επόμενο χωριό, την Ανώπολη, αγροτικός δρόμος οδηγεί στην περιοχή Ρουσιές, σε υψόμετρο 2.000 μέτρων. Από εδώ γίνεται η προσέγγιση της ψηλότερης κορυφής, των Παχνών (2453μ.) σε λιγότερο από δύο ώρες. Παλαιό μονοπάτι οδηγεί από τις Ρουσιές στο Κατσιβέλι και στο καταφύγιο της Σβουριχτής μετά από τρεις ώρες περίπου.

Στην κορυφή του Γκίγκιλου

Συνολική διάρκεια διαδρομής 6-7 ώρες
Βαθμός δυσκολίας Μέτρια, αυξημένη προσοχή μετά το διάσελo

Ο ορεινός όγκος του Γκίγκιλου, (2080μ), δεσπόζει πάνω από το Ξυλόσκαλο του Ομαλού, (1225μ), εκεί όπου βρίσκεται η είσοδος του φαραγγιού της Σαμαριάς. Το σαθρό ασβεστολιθικό-δολομιτικό πέτρωμα χάρισε την ονομασία Σαπημένος στο βουνό.

"Η πρόσβαση, εάν και φαίνεται δύσκολη με την πρώτη ματιά, είναι απλή, καθώς ένα εμφανέστατο μονοπάτι ξεκινάει ακριβώς μπροστά από το εστιατόριο που βρίσκεται πάνω από την είσοδο του εθνικού δρυμού Σαμαριάς. Ανηφορίζουμε δεξιά για περίπου 30 λεπτά, έχοντας μοναδική, πανοραμική θέα, δεξιά το Οροπέδιο Ομαλού και αριστερά το φαράγγι και τις γύρω ψηλότερες κορφές των Λευκών Ορέων. Ο άνεμος έχει σμιλεύσει, με ανεπανάληπτες μορφές, τα δέντρα – κυρίως κυπαρίσσια – της διαδρομής.

Στο σημείο αυτό, ακολουθώντας το μονοπάτι, το οποίο δεν είναι πλέον ιδιαίτερα ανηφορικό, κινούμαστε στην ανατολική, νοτιοανατολική πλευρά του ορεινού όγκου του Ψηλαφιού. Εδώ συναντάμε μοναδικούς βραχώδεις σχηματισμούς, τεράστιους σε όγκο, αρκετοί από τους οποίους αποτελούν αναρριχητικά πεδία. Λίγο αργότερα μπροστά μας ορθώνεται μια μεγάλη φυσική πέτρινη αψίδα κάτω από την οποία διέρχεται το μονοπάτι. Το τμήμα αυτό της διαδρομής απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή διότι τα πετρώματα είναι σαθρά και συχνά κλείνουν το μονοπάτι.
Έπειτα από μία ώρα περίπου από την αρχή της πορείας μας φθάνουμε στην πηγή Λινοσέλι, η οποία τροφοδοτεί με τα νερά της χειμώνα - καλοκαίρι το φαράγγι της Σαμαριάς. Μικρή στάση για ανεφοδιασμό με νερό, καθώς μπροστά μας έχουμε 50 λεπτά ανηφόρας σε εμφανές δαντελωτό μονοπάτι το οποίο μας οδηγεί στο διάσελο του Γκίγκιλου. Η μοναδική θέα ανταμείβει τον ορειβάτη. Το δύσβατο φαράγγι της Τρυπητής, μπροστά μας, καταλήγει στο Λιβυκό πέλαγος. Τις ημέρες με καλοκαιρία μπορεί να διακρίνει κανείς ακόμη και την Γαύδο. Αριστερά απλώνεται η οροσειρά της Κατσαρομούρας και δεξιά ο Κοριάρης. Οι διαδρομές αυτές δεν είναι σηματοδοτημένες και δεν συνιστάται να πραγματοποιούνται χωρίς έμπειρο οδηγό λόγω της επικινδυνότητάς τους. Από το διάσελο υπάρχει σχετικά δύσκολη αλλά σηματοδοτημένη διαδρομή που οδηγεί στο μητάτο της Αχλάδας και από εκεί στο Κουστογέρακο. Το μονοπάτι για την κορυφή του Γκίγκιλου συνεχίζεται αριστερά στο διάσελο, όχι τόσο εμφανές, όσο προηγουμένως. Χρειάζεται προσοχή ώστε να αποφύγει κανείς το σπηλαιοβάραθρο που βρίσκεται κοντά εκεί. Έπειτα από διαδρομή 45 λεπτών περίπου σε καθαρό βράχο με μικρές δυσκολίες, φθάνουμε στην πρώτη κορυφή. Από εδώ η θέα είναι ανεπανάληπτη. Η πραγματική κορυφή απαιτεί πορεία 20 λεπτών ακόμη και ανάλογη προσοχή. Η επιστροφή πραγματοποιείται από το ίδιο μονοπάτι."